Nieuwsbericht | | 24-04-2020 | ±2 minuten leestijd

De Keniaanse economie wordt al jaren overeind gehouden door informele arbeidskrachten zonder een vast contract. Tot op heden leidde dit tot weinig problemen. Maar met de uitbraak van het coronavirus worden de zwakheden van dit systeem blootgelegd.

Informele arbeidskrachten in Afrika

Kenia is niet het enige land in Afrika waar de arbeidsmarkt voor het overgrote deel bestaat uit informele arbeiders. In het hele Afrikaanse continent bestaat de arbeidsmarkt voor 85.8 procent uit informele werkers. Ter vergelijking: in het Amerikaanse continent is dit 40 procent. Het merendeel van dit soort informele arbeiders is vrouwelijk. Zij worden vaak ingezet als schoonmaakster of oppas, zonder contract. De reden dat dit soort werk vooral in Afrika zo populair is, heeft volgens de Brookings Institution te maken met zowel vraag als aanbod. Veel, vooral jongere, arbeiders hebben niet voldoende mogelijkheid tot training en opleiding waardoor ze minder snel vaste contracten krijgen. Tegelijkertijd zijn bedrijven constant op zoek naar de goedkoopste arbeidskrachten.

De cijfers in Kenia laten dit zien: bijna 15 miljoen Kenianen werken in de informele sector, tegenover bijna 3 miljoen in de formele sector. Dit zijn de mensen die helpen in huishouding, schoonmakers, straatverkopers en vele andere arbeiders. Zij houden de Keniaanse economie overeind. Tegelijkertijd hebben zij echter zeer weinig bescherming, geen ontslagvergoeding, veiligheidsregels of sociale zekerheid. Deze personen zijn compleet op zichzelf aangewezen als het mis gaat.

Coronavirus legt zwakheden systeem bloot

De problemen die een dergelijk systeem met zich meebrengt zijn genadeloos blootgelegd door de huidige coronacrisis. Het eerste geval van besmetting met het coronavirus werd op 13 maart bevestigd. De overheid in Kenia nam snel concrete stappen en sloot scholen, uitgaansgelegenheden en stelde een algeheel reisverbod in. Buitenlandse reizigers worden niet langer het land binnengelaten, zelfs als ze een geldig visum voor Kenia hebben. Werknemers wordt gevraagd vanuit huis te werken, met uitzondering van werknemers in “kritieke of essentiële beroepen”.

Het probleem hiervan is dat al het informele werk, waar een groot deel van de Keniaanse bevolking afhankelijk van is, in rap tempo wordt opgedoekt. Straatverkopers moeten hun kraampjes sluiten, schoonmakers moeten thuisblijven, en vele andere arbeiders zijn niet meer welkom op hun werk of kunnen hun werk niet meer uitvoeren. Deze werkers krijgen ook geen uitkering omdat zij zonder contract werkten. Zij zijn nu op zichzelf aangewezen. Velen voelen zich gedwongen de quarantaineregels te breken om brood op de plank te krijgen. Sociale wetenschappers zeggen dat vooral vrouwen hiervan het slachtoffer worden, omdat het merendeel van de informele arbeid door hen wordt uitgevoerd.

Toeristische sector lamgelegd

Een ander onderdeel van de Keniaanse economie dat het zwaar te verduren heeft is de toeristische sector. Nu er geen buitenlandse reizigers meer het land worden binnengelaten, vallen vooral hier de klappen. Kenia is een relatief populair land in het Afrikaanse continent, mede dankzij haar moderne visumsysteem. Vooral westerse reizigers hebben hier baat bij; zij kunnen het e-visum Kenia online aanvragen. Het visumsysteem zelf draait nog, maar de toegekende visums kunnen momenteel niet gebruikt worden. Hoe lang dit reisverbod zal duren is nog onbekend.